ถ้าคิดว่าเกิดเป็น Gen Z มันสบายมาก ลองมาแลกชีวิตกันดูไหม?
ไม่ว่าจะเป็นคนยุคสมัยไหน หรืออายุเท่าไร ทุกคนต้องเคยเผชิญความยากลำบากกันทั้งนั้น แต่ ‘สถาบันวิจัยความเป็นอยู่ Hakuhodo ASEAN (ประเทศไทย)’ มีความกังวลต่อ ‘Gen Z’ ในไทยที่ต้องเผชิญกับแรงกดดันทางจิตวิทยาและการใช้ชีวิตในยุคดิจิทัล
จากการสำรวจ Gen Z (อายุ 18-28 ปี) ครอบคลุม 6 ภูมิภาคทั่วประเทศ รวมเป็นจำนวน 2,040 คน Hakuhodo พบว่า คนรุ่นใหม่ในไทยกำลังติดอยู่ใน ‘กับดักแห่งการเปรียบเทียบ’ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการใช้ชีวิต
“เป็นคนรุ่นใหม่ต้องไม่หยุดพัฒนา” คือกับดักที่รั้ง Gen Z ไว้
ไม่รู้เมื่อไรที่ Gen Z ในไทยเริ่มรู้สึกว่า ชีวิตไม่ควรหยุดนิ่ง แต่ ‘อินทิรา ศรีอำนวย’ ผู้อำนวยการบริหารฝ่ายวางแผนกลยุทธ์ บริษัท สไปซี่ ฮาคูโฮโด จำกัด พบว่า คนรุ่นใหม่ขับเคลื่อนชีวิตด้วยความสุขที่เกิดจาก ‘การพัฒนาตัวเอง’ หรือที่เรียกว่า ‘Self-Upgrade Dopamine’
อย่างไรก็ตาม อินทิรากล่าวว่า ปัจจุบัน ‘โดปามีน’ ซึ่งเป็นสารแห่งการให้รางวัลภายในจิตใจ กำลังถูกท้าทาย ผ่านสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน และการรับรู้ข้อมูลผ่านสังคมออนไลน์ตลอดเวลา
ด้วยเหตุนี้ Gen Z ไทย จึงโหยหาความภาคภูมิใจในตนเองถึง 43% และต้องการการยอมรับจากสังคม 15% โดยหากเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นแล้วรู้สึกชนะ จะรู้สึก ‘ภูมิใจ’ ซึ่งนำไปสู่การทำงานของระบบการให้รางวัล ที่สร้างแรงผลักดันเชิงบวก ทำให้อยากก้าวไปข้างหน้า
กลับกัน หากเปรียบเทียบแล้วรู้สึกแพ้ พวกเขาจะรู้สึก ‘ขาดความมั่นใจ’ ซึ่งนำไปสู่การทำงานของระบบการลงโทษที่บั่นทอนสภาวะจิตใจ ทำให้หมดไฟพัฒนาตนเองในที่สุด
เครียดเพราะโซเชียล แต่ก็ดับความคิดลบๆ ด้วยโซเชียล
ทั้งนี้ หากถามว่า Gen Z ไทย มีวิธีรับมือกับแรงกดดันอย่างไร Hakuhodo พบว่า
- 67% เลือกไถโซเชียลมีเดียไปเรื่อยๆ แบบไม่คิดมาก เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ และหนีจากโลกความจริงที่เต็มไปด้วยความเครียด
- 26% เลือกรับประทานของหวาน หรือสั่งอาหารอร่อยๆ เพื่อเยียวยาอารมณ์และสร้างความสุขแบบฉับพลัน
จากพฤติกรรมดังกล่าว ‘อรุณโรจน์ เหล่าเจริญวงศ์’ รองผู้อำนวยการฝ่ายวางแผนกลยุทธ์ สถาบันวิจัยความเป็นอยู่ Hakuhodo ASEAN มองว่า Gen Z กำลังเผชิญกับภาวะ ‘Mismatch’ ซึ่งหมายถึง ความไม่สอดคล้องกันระหว่างความตั้งใจพัฒนาตนเองในระยะยาว กับ พฤติกรรมแสวงหาความสุขระยะสั้น เพื่อรับมือกับแรงกดดัน
หรือพูดง่ายๆ คือ แม้จะรู้สึกว่าตนเองไม่ควรหยุดพัฒนาแค่ไหน แต่ด้วยแรงกดดันและการเปรียบเทียบ สุดท้าย ก็ต้องหาวิธีจัดการความเครียด ผ่านการแสวงหาความสุขระยะสั้น ซึ่งอาจไม่ช่วยตนเองในระยะยาวอยู่ดี
Gen Z เครียดแบบนี้ เพราะโลกออนไลน์ เพราะตัวเอง หรือเพราะใคร?
จริงๆ แล้ว ไม่ใช่แค่คนรุ่นใหม่ในไทยที่เผชิญความรู้สึกแบบนี้ เพราะงานวิจัยต่างประเทศก็พบว่า กว่า 40% ของ Gen Z รู้สึกเศร้าหรือสิ้นหวังกับชีวิต โดยราวๆ 42% ป่วยเป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต ขณะที่กว่า 70% รู้สึกเครียดกับการทำงาน การเงิน และอนาคต
‘Psych+’ แพลตฟอร์มความรู้ด้านจิตวิทยาเผยว่า Gen Z เป็นรุ่นที่เติบโตมากับโลกดิจิทัล แถมเผชิญกับวิกฤติระดับโลก และความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจมากกว่าคนรุ่นก่อนๆ ซึ่งยังมีอีกหลายปัจจัยที่ทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกกดดัน เช่น
- โซเชียลมีเดีย: แพลตฟอร์มที่เปรียบเสมือนดาบสองคม เพราะแม้จะช่วยเชื่อมต่อคนทั่วโลกไว้ด้วยกัน แต่ก็สามารถทำร้ายจิตใจผู้ใช้งานที่เอาตนเองไปเปรียบเทียบกับคนอื่น เสพข่าวเชิงลบ หรือโดนกลั่นแกล้งได้
- แรงกดดันด้านการศึกษาและการทำงาน: ด้วยความคาดหวังจากสังคมรอบข้างที่ว่า Gen Z ต้องเรียนมหาวิทยาลัยชั้นนำ ฝึกงานในที่ดีๆ และหาเงินได้เยอะๆ ซึ่งสวนทางกับสภาพตลาดแรงงานที่มีแต่ความตึงเครียดกับการแข่งขัน ทำให้คนรุ่นใหม่คิดว่าตนเองยังดีไม่พอ แถมรู้สึกเหนื่อยตลอดเวลา
- วิกฤติและความไม่แน่นอนทั่วโลก: Gen Z เติบโตท่ามกลางความท้าทายต่างๆ ตั้งแต่โควิด-19 ยันภาวะโลกร้อน ส่งผลให้ต้องเผชิญกับความเครียดและความวิตกกังวลอย่างสาหัส
- ขาดระบบซัพพอร์ต: Gen Z หลายคนรู้สึกว่าตนเองโดดเดี่ยวมากๆ ส่งผลให้เมื่อมีปัญหาทางใจ ก็ไม่รู้จะหันไปพึ่งใคร
- มุมมองที่สังคมมีต่อปัญหาสุขภาพจิต: แม้หลังๆ คนทั่วโลกจะตระหนักถึงความสำคัญของสุขภาพจิตมากขึ้น แต่ในบางสังคม การไปหาจิตแพทย์ อาจถูกมองว่าเป็นคนอ่อนแอ หรือมีปัญหา ซึ่ง Gen Z บางส่วนก็ไม่อยากถูกคนรอบข้างตัดสินเช่นนั้น
จะเห็นได้ว่า Gen Z ที่ผู้ใหญ่มองว่าปวกเปียกและไม่อดทน แท้จริงแล้ว กลับเป็นรุ่นที่ต้องเผชิญกับความเครียดในฉบับที่คนรุ่นก่อนๆ ไม่เคยเจอ
ดังนั้น บางที เราอาจต้องมาตั้งคำถามใหม่ว่า เพราะอะไร Gen Z ถึงเผชิญกับแรงกดดันเช่นนี้? และคนอื่นที่ไม่ได้เติบโตในสภาพแวดล้อมเดียวกันกับพวกเขา มีสิทธิอะไรไปบอกว่า คนรุ่นใหม่อ่อนแอ?
หรือจริงๆ แล้ว ทุกคนในสังคมก็มีส่วนกดดัน Gen Z เช่นกัน?
- คนไทยมีความสุขกับงาน แต่ Gen Z คือกลุ่มที่หมดไฟที่สุด เพราะเพิ่งเริ่มต้นเส้นทางอาชีพ ต้องปรับตัวให้ทัน-เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ
- Gen Z ไม่กลัว AI แทนที่ แต่กลัว ‘เก่ง’ ไม่พอเมื่อวันนั้นมาถึง ซีอีโอ ‘ศรีจันทร์’ ชวนคนทำงานหาคุณค่าในตัวเอง
- สื่อสารยาก ขี้เกียจ ไม่อดทน หวังแต่เงินเดือนสูงๆ ทำไม Gen Z ถึงเป็นสนามอารมณ์ รับจบทุกสถานการณ์
ที่มา: Psych+
ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา