โอลิมปิกที่ปารีสไม่ใช่เพียงการแข่งขันระหว่างนักกีฬาที่เก่งที่สุดในโลกเท่านั้น แต่ยังเป็นสมรภูมิของผู้ผลิตอุปกรณ์กีฬาในการแสดงศักยภาพของเทคโนโลยีในสินค้าต่าง ๆ หนึ่งในนั้นคือ Super Shoes หรือรองเท้าวิ่งประสิทธิภาพสูง ช่วยให้นักวิ่งวิ่งได้ไกล และเร็วขึ้น
Super Shoes ถูกพูดถึงตั้งแต่ปี 2017 ที่ Nike เปิดตัว Nike Vaporfly รองเท้าวิ่งรุ่นแรกที่มีแผ่นคาร์บอนในพื้นรองเท้า และหลังจากนั้น Adidas รวมถึงผู้ผลิตรายอื่นต่างผลิต Super Shoes ออกมาเพื่อให้นักวิ่งใช้ทำลายสถิติ รวมถึงจำหน่ายเป็นการทั่วไปด้วย
ยิ่งก่อนการเปิดตัว Nike Vaporfly มีนักวิ่งหญิงเพียง 19 คน ที่เคยวิ่งมาราธอนไม่เกินเวลา 2 ชม. 20 นาที แต่ปี 2023 แค่ปีเดียว มีนักวิ่งหญิงถึง 26 ที่วิ่งได้ต่ำกว่าเวลาดังกล่าว Brand Inside จึงอยากชวนมาสำรวจตลาด Super Shoes ที่กำลังเป็นหนึ่งในเครื่องมือขับเคลื่อนธุรกิจแบรนด์อุปกรณ์กีฬายักษ์ใหญ่ดังนี้
มี Super Shoes ออกมา สถิติก็ถูกทำลายเป็นว่าเล่น
ในปี 2023 สถิติการวิ่งมาราธอนถูกทำลายเป็นว่าเล่น ซึ่งนอกจากประสิทธิภาพของนักกีฬา Super Shoes ถือเป็นอีกปัจจัยสำคัญ เช่น Tigist Assefa ที่สวมรองเท้า Adidas รุ่น Adizero Adios Pro Evo 1 จบการแข่งขันเบอร์ลินมาราธอน 2023 ในเวลา 2:11:53 ชม. ทำลายสถิติเก่าของนักวิ่งหญิงไปกว่า 2 นาที
ส่วน Kelvin Kiptum ชนะชิคาโกมาราธอนในปี 2023 ในเวลา 2:0:35 ชม. ทำลายสถิติเดิมของนักวิ่งชาย 34 วินาที ผ่านการสวมใส่ Nike Alphafly 3 Kiptum และยังเป็นสถิติโลกจนถึงปัจจุบัน (นับถึงวันที่ 8 ส.ค. 2024) ซึ่งรองเท้ารุ่นดังกล่าวมีน้ำหนัก 215 กรัม และถูกออกแบบมาเพื่อวิ่งระยะไกลได้เร็วขึ้น
การออกแบบของ Super Shoes นั้นเน้นที่การซับแรงจากการลงน้ำหนักของนักวิ่งเพื่อส่งกำลังกลับคืนไปที่นักวิ่งเพื่อให้วิ่งไปข้างหน้าได้เร็วขึ้น และ Nike มีการติดตั้ง Air Pocket เพื่อช่วยซับ และส่งแรงกลับไปที่นักวิ่ง รวมถึง Elliott Heath ผู้จัดการสายผลิตภัณฑ์รองเท้าวิ่งของ Nike ยังเสริมว่า พื้นรองเท้าที่เชื่อมต่อกันยังช่วยให้วิ่งเร็วกว่าเดิม
![](https://assets.brandinside.asia/uploads/2024/08/eliud-kipchoge-marathon-win-berlin.jpg)
แผ่นคาร์บอนไฟเบอร์ คืออีกสิ่งสำคัญ
Wouter Hoogkamer ผู้อำนวยการห้องปฏิบัติการ Integrative Locomotion มหาวิทยาลัยแมสซาชูเซตส์ แอมเฮิร์สต์ ชี้ให้เห็นส่วนประกอบหลายอย่างบนการสแกนพบว่า สิ่งสำคัญในการทำให้ Super Shoes ช่วยให้นักวิ่งวิ่งได้เร็วขึ้นคือ แผ่นคาร์บอนไฟเบอร์
“สิ่งสำคัญคือต้องเน้นความโค้งของแผ่น (คาร์บอนไฟเบอร์) แผ่นเรียบจะทำให้จุดที่ใช้แรงอยู่ที่ปลายเท้า ขณะที่แผ่นโค้งจะช่วยให้จุดที่ใช้แรงอยู่ใต้เนินปลายเท้า (Ball: ระหว่างปลายเท้า กับอุ้งเท้า) ซึ่งจะลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อน่อง และส่งนักวิ่งไปข้างหน้า ส่วน Air Pocket ก็มีส่วนสำคัญในการส่งแรงออกไปได้เช่นกัน”
แต่กว่าจะมาถึง Super Shoes นักวิ่งในอดีตต่างนิยมรองเท้าวิ่งที่มีความเรียบง่าย หรือให้ความรู้สึกเหมือนวิ่งเท้าเปล่า จนกระทั่งปี 2014 ยอดขายรองเท้าประเภทนี้ลดลงอย่างหนัก ประกอบกับการเริ่มมาถึงของการวิจัย และพัฒนา Super Shoes ของ Nike
![Alphafly3](https://assets.brandinside.asia/uploads/2024/08/af3exploded-4-5-17-scaled.jpg)
ย้อนไปที่โครงการ Moonshot ของ Nike
2014 คือปีที่ Nike เริ่มต้นโครงการ Moonshot ที่มีเป้าหมายช่วยให้มนุษย์วิ่งมาราธอนได้ต่ำกว่า 2 ชม. ซึ่งการจะทำเช่นนั้นได้นักกีฬาต้องวิ่งได้เร็วกว่าสถิติโลกในขณะนั้น 3% ซึ่ง Nike ต้องการออกแบบรองเท้าวิ่งที่ช่วยให้นักวิ่งทำเวลาได้ต่ำกว่า 2 ชม. หรือมากกว่านั้น
การใส่แผ่นคาร์บอนไฟเบอร์เข้าไปคือหนึ่งในการทดลองพัฒนารองเท้าดังกล่าว เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น และส่งแรงกลับไปให้นักวิ่ง ซึ่งเทคโนโลยีดังกล่าวช่วยลดพลังงานเฉลี่ยในการวิ่งลง 4% และเป็นที่มาของการเปิดตัว Zoom Vaporfly 4% ที่จำหน่ายเป็นการทั่วไป พร้อมกับถูกสวมใส่โดยนักวิ่งมาราธอนชั้นนำของโลกในปี 2017
Eliud Kipchoge นักวิ่งชายชาวเคนยา ที่สวมใส่รองเท้าคู่ดังกล่าว ชนะเบอร์ลินมาราธอนปี 2018 ในเวลา 2:01:39 ลดลงไปหนึ่งนาที 22 วินาทีจากสถิติเดิม ส่วนนักวิ่งหญิง Brigid Kosgei ชนะชิคาโกมาราธอนปี 2019 ในเวลา 2:14:04 สวม ทำลายสถิติเดิม 1 นาที 21 วินาที ที่ไม่เคยมีใครทำลายมา 16 ปี
โกงเกินจน World Athletics ต้องออกกฎควบคุม
Super Shoes ช่วยทำให้นักวิ่งมาราธอนทำความเร็วได้มากขึ้นจริง และจุดนี้เอง World Athletics หน่วยงานกำกับดูแลกรีฑาโลก เริ่มออกกฎระเบียบเกี่ยวกับรองเท้าดังกล่าวในปี 2020 เช่น กำหนดความหนาพื้นรองเท้า และรองเท้าที่ถูกใช้ในการแข่งขันรายการใหญ่ เช่น โอลิมปิก ต้องมีการจำหน่ายเป็นการทั่วไป 1 เดือน ก่อนถูกใช้แข่ง
เช่นเดียวกับกีฬาอื่น ๆ ที่มีการออกกฎระเบียบเกี่ยวกับการใช้อุปกรณ์กีฬาที่สร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน และทำลายสถิติต่าง ๆ ได้ เช่น กีฬาว่ายน้ำ ที่ไม่ให้นักกีฬาที่แข่งขันในรายการใหญ่สวมใส่ชุดว่ายน้ำแบบเต็มตัวที่ช่วยลดแรงต้าน และเพิ่มความเร็วในการว่ายได้
ตั้งแต่นั้น แบรนด์อุปกรณ์กีฬาอื่น ๆ เริ่มผลิต Super Shoes ของตัวเองออกมา ผ่านการออกแบบให้พื้นมีความหนา พร้อมใส่แผ่นคาร์บอนไฟเบอร์เข้าไปเพื่อช่วยซับ และส่งแรงให้กับนักวิ่งที่ต้องการทำเวลาในการวิ่งมาราธอนได้ดีกว่าเดิม ไล่ตั้งแต่ Adidas, Asics และ Puma
![Adidas](https://assets.brandinside.asia/uploads/2024/08/649840-scaled.jpg)
Adidas กับ Super Shoes ใส่ครั้งเดียว
เริ่มที่ Adidas ก่อน เพราะหลังจากเปิดตัว Adizero Adios Pro Evo 1s รุ่นแรก เพียงไม่นาน Tigist Assefa นักวิ่งหญิงชาวเอธิโอเปียสวมมันเพื่อชนะเบอร์ลินมาราธอนด้วยเวลาทำลายสถิติโลก โดยรองเท้าคู่นี้มีราคาสูงถึง 500 ดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 17,700 บาท และถูกออกแบบให้สวมใส่เพื่อวิ่งมาราธอน 1 ครั้ง เท่านั้น
“Pro Evos ไม่ได้กลายเป็นของที่ใช้ไม่ได้หลังจากวิ่งหนึ่งครั้ง แต่สำหรับมืออาชีพที่ต้องการประสิทธิภาพสูงสุด การเสื่อมสภาพใด ๆ อาจมีผลกระทบ และสิ่งที่เราต้องการเน้นคือเราไม่ได้สร้างรองเท้าเพื่อให้ใช้งานได้นาน 1,000 ไมล์” Patrick Nava รองประธานฝ่ายการจัดการผลิตภัณฑ์วิ่งในตลาดโลกของ Adidas กล่าว
“เรายังเข้าใจว่าราคา 500 ดอลลาร์ เป็นราคาที่สูงมาก แต่สำหรับนักปั่นจักรยานมืออาชีพ จักรยานพวกเขาสามารถมีราคาสูงถึง 20,000 ดอลลาร์ ซึ่งอาจมีราคามากกว่ารถยนต์” Patrick Nava เสริม โดยเหตุที่รองเท้า Adidas ราคาสูงเพราะไม่ได้ผลิตในสเกลใหญ่ แต่เป็นการจัดเรียงแท่งคาร์บอนไฟเบอร์ตามการจัดเรียงของกระดูกเท้า
![Adidas](https://assets.brandinside.asia/uploads/2024/08/649898-scaled.jpg)
3 สิ่งที่ Super Shoes ต้องมี
Patrick Nava มองว่า Supers Shoes ต้องประกอบด้วย 3 คุณสมบัติคือ
- พื้นรองเท้าโฟมควรดูดซับแรงลงจากเท้าพร้อมกับการกระดอนเพียงพอที่จะคืนพลังงานให้กับนักวิ่ง
- คาร์บอนไฟเบอร์ทำหน้าที่เหมือนหนังสติ๊กซึ่งช่วยขับเคลื่อนนักกีฬาข้างหน้า
- เบาที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เพราะน้ำหนักทำให้เกิดความเหนื่อยล้ามากขึ้น (ทุก 100 กรัม จะกินพลังงานวิ่ง 1%)
สำหรับรองเท้าวิ่งที่ขายดีที่สุดของ Adidas ในขณะนี้คือ Adizero Prime X ราคา 250 ดอลลาร์ (ราว 8,800 บาท) และราคาไทย 9,400 บาท มีส้นสูง 50 มม. เหมาะสำหรับใส่ฝึกซ้อม เพราะด้วยส้นที่สูงขนาดนี้ทำให้ไม่สามารถสวมใส่ในการแข่งขันทางการได้
ส่วนในประเทศไทยมีรองเท้าที่มีส้นสูง และติดตั้งคาร์บอนไฟเบอร์หลายรุ่น เช่น Asics Metaspeed Sky+ ราคา 8,500 บาท และ New Balance FuelCell SuperComp Elite v4 ราคา 8,900 บาท เป็นต้น ซึ่งราคาค่อนข้างสูงกว่ารองเท้าวิ่งรุ่นปกติพอสมควร
ทั้งนี้การแข่งขันวิ่งมาราธอนในกีฬาโอลิมปิก 2024 ที่กรุงปารีสจะเริ่มขึ้นในวันที่ 10 ส.ค. ตามเวลาฝรั่งเศส และต้องติดตามว่าจะมีการทำลายสถิติของการแข่งขันนี้ด้วย Super Shoes แบรนด์ไหนอีกหรือไม่ แต่ที่แน่ ๆ รองเท้าคู่ไหนเข้าเส้นชัยก่อนย่อมกลายเป็นแบรนด์ที่ผู้บริโภคต้องการมากขึ้นแน่นอน
อ้างอิง // Financial Times ภาพจาก Nike และ Adidas
อ่านเพิ่มเติม
ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา