ผลการศึกษา ‘Thailand Cyber Wellness Index’ (TCWI) ประจำปี 2569 ของ ‘AIS’ จากกลุ่มตัวอย่าง 77,492 คน ใน 77 จังหวัดทั่วประเทศ พบว่า คนไทยมีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ย 0.724 จากคะแนนเต็ม 1 แม้จะสูงที่สุดในรอบ 4 ปี แต่ภาพรวมยังอยู่ในระดับพื้นฐาน

แม้คนไทย 41.4% จะมีสุขภาวะดิจิทัลระดับสูง แต่สัดส่วนคนที่อยู่ในระดับพื้นฐานยังมี 41.3% และอีก 17.3% ยังต้องพัฒนา ภาพนี้ชี้ว่า ความพร้อมด้านดิจิทัลของคนไทยยังไม่ได้อยู่ในระดับเดียวกันทั้งหมด และการใช้เทคโนโลยีได้คล่องไม่ได้หมายความว่า จะเข้าใจข้อมูลหรือรับมือกับความเสี่ยงออนไลน์ได้ดีเสมอไป
‘สายชล ทรัพย์มากอุดม’ หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร AIS มองว่า คะแนน TCWI ที่เพิ่มขึ้นสะท้อนว่าคนไทยมีความพร้อมใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลมากขึ้น แต่โจทย์ต่อจากนี้ไม่ใช่แค่การทำให้คนเข้าถึงเทคโนโลยีและใช้งานเป็นเท่านั้น หากต้องพัฒนาทักษะคิดวิเคราะห์ ตรวจสอบข้อมูล ใช้งานอย่างปลอดภัย และคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้อื่นด้วย โดยเฉพาะในวันที่ AI และภัยออนไลน์เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน
คนไทยใช้ดิจิทัลคล่อง แต่ยังต้องรู้เท่าทันให้มากขึ้น
คะแนนสุขภาวะดิจิทัลของคนไทยมีทั้งด้านที่ทำได้ดีและด้านที่ยังเป็นจุดอ่อน โดยด้านการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ (Cyberbullying) ได้คะแนนสูงสุดที่ 0.819 ตามด้วยอัตลักษณ์และสิทธิทางดิจิทัล 0.797 การสื่อสารและทำงานร่วมกันบนดิจิทัล 0.765 และความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ 0.746
แต่จุดที่น่ากังวลคือ ความรู้เท่าทันดิจิทัล (Digital Literacy) กลับได้คะแนนต่ำสุดที่ 0.653 ตามด้วยความสัมพันธ์ทางดิจิทัล 0.664 และการใช้ดิจิทัล 0.720 ตัวเลขนี้สะท้อนว่า แม้คนไทยจะคุ้นเคยกับแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่ยังมีช่องว่างในการทำความเข้าใจข้อมูลและประเมินสิ่งที่พบเจอในโลกดิจิทัล
ความรู้เท่าทันดิจิทัลจึงเป็นจุดที่ยังต้องพัฒนา โดยเฉพาะการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูล และการประเมินความเสี่ยงที่พบเจอบนโลกออนไลน์ ขณะที่กลุ่มตัวอย่าง 20.7% ระบุว่า เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับการถูกหลอกลวงออนไลน์อย่างน้อยหนึ่งรูปแบบ ซึ่งทำให้ประเด็นนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การแยกแยะข้อมูลผิดถูก แต่ยังเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยในชีวิตประจำวันด้วย

คนไทยใช้ดิจิทัลได้ดี แต่ความเข้าใจ AI ยังตามไม่ทัน
ช่องว่างระหว่างการใช้ดิจิทัลกับความพร้อมด้าน AI เห็นได้ชัดจากคะแนนเฉลี่ยของคนไทย โดยคะแนนพฤติกรรมการใช้ดิจิทัลโดยรวมของคนไทยอยู่ที่ 3.68 จาก 5 ในระดับมาก ขณะที่คะแนนพฤติกรรมการใช้ AI อยู่ที่ 3.30 ในระดับปานกลาง
ความแตกต่างนี้ชี้ว่า การใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจำวันได้คล่อง ไม่ได้หมายความว่า คนไทยจะพร้อมรับมือกับ AI ในระดับเดียวกัน โดยเฉพาะเมื่อ AI เริ่มเข้ามามีบทบาททั้งในการเรียนและการทำงานมากขึ้น


การเตรียมคนให้พร้อมใช้ AI ไม่ได้จบแค่การใช้งานเครื่องมือเป็น แต่ต้องรู้ข้อจำกัด ตรวจสอบความถูกต้องของคำตอบ และระวังข้อมูลส่วนตัวด้วย เพราะคำตอบที่ดูน่าเชื่อถืออาจมีข้อผิดพลาด หากนำไปใช้ทำงาน ส่งต่อ หรือประกอบการตัดสินใจโดยไม่ตรวจสอบ ก็อาจสร้างผลกระทบตามมาได้
เด็กวัย 10-12 ปี มีสุขภาวะดิจิทัลต่ำสุด ขณะที่วัย 23-29 ปีได้คะแนนสูงสุด
อายุเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้เห็นความแตกต่างด้านสุขภาวะดิจิทัลอย่างชัดเจน โดยเด็กอายุ 10-12 ปีมีคะแนนเฉลี่ยต่ำสุดที่ 0.58 และในกลุ่มนี้มีถึง 34.34% ที่ยังอยู่ในระดับต้องพัฒนา ขณะที่วัย 23-29 ปีได้คะแนนสูงสุดที่ 0.85
สำหรับกลุ่มอายุ 13-15 ปี คะแนนเฉลี่ยอยู่ที่ 0.63 และ 27.01% ยังอยู่ในระดับที่ต้องพัฒนา ขณะที่กลุ่มอายุ 16-18 ปีได้ 0.71 และกลุ่มอายุ 19-22 ปีได้ 0.75 ก่อนที่คะแนนจะขึ้นไปสูงสุดในกลุ่มวัย 23-29 ปี แล้วค่อยๆ ลดลงในช่วงอายุที่มากขึ้น
หลังจากนั้น คะแนนเฉลี่ยลดลงตามช่วงวัย โดยกลุ่มอายุ 30-39 ปีได้ 0.84 กลุ่มอายุ 40-49 ปีได้ 0.82 และกลุ่มอายุ 50-59 ปีได้ 0.78 ส่วนผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปมีคะแนน 0.64 ซึ่งต่ำกว่ากลุ่มวัยทำงานอย่างเห็นได้ชัด
คะแนนที่แตกต่างกันทำให้เห็นว่า การพัฒนาทักษะดิจิทัลต้องนึกถึงความต้องการของแต่ละวัยด้วย โดยเฉพาะเด็กและผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นสองกลุ่มที่ได้คะแนนค่อนข้างต่ำ และควรได้รับการสนับสนุนให้ใช้เทคโนโลยีได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น
สำหรับเด็กอายุ 10-12 ปี การดูแลการใช้เทคโนโลยีไม่ควรมีแค่การจำกัดเวลาหน้าจอ แต่ควรสอนให้เด็กรู้จักปกป้องข้อมูลส่วนตัว ตรวจสอบสิ่งที่อ่าน และคิดให้รอบคอบก่อนเชื่อหรือแชร์ข้อมูล โดยมีผู้ปกครองและครูช่วยแนะนำอย่างใกล้ชิด

คนว่างงานมีสุขภาวะดิจิทัลต่ำสุด นักเรียน-นักศึกษาตามมาติดๆ
ความพร้อมด้านดิจิทัลยังแตกต่างกันตามอาชีพ โดยข้าราชการมีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ยสูงสุดที่ 0.89 และ 76.25% ของคนกลุ่มนี้อยู่ในระดับสูง
ส่วนพนักงานบริษัทเอกชนได้คะแนนเฉลี่ย 0.82 ฟรีแลนซ์ และพนักงานรัฐวิสาหกิจได้ 0.80 เท่ากัน ขณะที่ข้าราชการบำนาญหรือเกษียณได้ 0.79 ผู้ค้าขายหรือผู้ทำธุรกิจส่วนตัวได้ 0.78 และเกษตรกรได้ 0.70
ในทางกลับกัน ผู้ว่างงานมีคะแนนเฉลี่ยต่ำสุดที่ 0.64 ตามด้วยนักเรียนและนิสิตนักศึกษาที่ 0.67 ส่วนผู้รับจ้างทั่วไปได้ 0.70 และกลุ่มอาชีพอื่นๆ ได้ 0.68
ผลสำรวจไม่ได้แสดงแค่ความแตกต่างระหว่างอาชีพ แต่ยังชวนให้ตั้งคำถามว่า คนแต่ละกลุ่มมีโอกาสเข้าถึงการเรียนรู้และพัฒนาทักษะดิจิทัลมากน้อยต่างกันแค่ไหน

สุขภาวะดิจิทัลยังเป็นปัญหาร่วมของทุกภูมิภาค
แม้คะแนนสุขภาวะดิจิทัลจะแตกต่างกันตามพื้นที่ แต่ทุกภูมิภาคยังอยู่ในระดับพื้นฐาน โดยมีคะแนนเฉลี่ยตั้งแต่ 0.69-0.74
กรุงเทพมหานครและปริมณฑล กับภาคใต้ได้คะแนนสูงสุดที่ 0.74 ตามด้วยภาคกลาง 0.73 ส่วนภาคตะวันออก และภาคตะวันตกได้ 0.72 เท่ากัน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ 0.71 และภาคเหนือได้ 0.69
เมื่อเทียบกับความแตกต่างระหว่างภูมิภาค คะแนนในแต่ละช่วงวัยและอาชีพมีระยะห่างให้เห็นชัดกว่า โดยเฉพาะกลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ว่างงาน และนักเรียนหรือนักศึกษา

ผลการศึกษา TCWI ปี 2569 ชี้ให้เห็นว่า ความพร้อมของคนไทยในโลกดิจิทัลไม่ได้อยู่ที่การใช้เทคโนโลยีได้คล่องเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการเข้าใจข้อมูล รู้เท่าทันความเสี่ยง และใช้เทคโนโลยีอย่างปลอดภัยและรับผิดชอบด้วย โดยเฉพาะในวันที่ AI เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น
เพราะในวันที่เทคโนโลยีเข้าถึงคนได้มากขึ้น โจทย์สำคัญไม่ใช่แค่ทำให้คนใช้เป็น แต่ต้องทำให้คนรู้ด้วยว่า เมื่อไรควรเชื่อ เมื่อไรควรตรวจสอบ และจะใช้เทคโนโลยีอย่างไรให้ปลอดภัยกับตัวเองและผู้อื่น
ที่มา: ข่าวประชาสัมพันธ์, Thailand Cyber Wellness Index Report 2026
ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา