สถิติเด็กเกิดใหม่ในไทยที่ลดลงต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ไม่ได้กระทบแค่ระบบการศึกษา หรือแรงงานในอนาคตเท่านั้น แต่กำลังค่อยๆ ลามไปแทบทุกอุตสาหกรรม ตั้งแต่สินค้าอุปโภคบริโภค ไปจนถึงบริการดิจิทัล
เพราะเมื่อจำนวนคนรุ่นใหม่ลดลง ฐานลูกค้าใหม่ในอนาคตก็เล็กลงตามไปด้วย
หนึ่งในกลุ่มธุรกิจที่ได้รับผลกระทบคือ ‘ไอที’ และ ‘โทรคมนาคม’ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเติบโตโดดเด่นกว่าภาคเศรษฐกิจอื่น แต่ล่าสุด ‘ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ทีทีบี’ หรือ ‘ttb analytics’ ประเมินว่า อุตสาหกรรมไอทีและโทรคมนาคมเริ่มเข้าสู่ช่วง ‘อิ่มตัว’ จากข้อจำกัดทั้งด้านจำนวนผู้ใช้งานใหม่ รวมถึงข้อจำกัดในการออกแบบบริการใหม่ๆ มาต่อยอดจากฐานลูกค้าเดิม
ปี 2568 อุตสาหกรรมไอทีและโทรคมนาคมยังถือเป็นเสาหลักของเศรษฐกิจไทย ทำรายได้รวมสูงถึง 1.24 ล้านล้านบาท เติบโตเฉลี่ยย้อนหลัง 3 ปีที่ 4.9% สูงกว่าการเติบโตของรายได้ประชาชาติที่ 2.2% และสูงกว่าภาคธุรกิจอื่นที่เติบโตเฉลี่ยเพียง 1.9% ต่อปี อีกทั้งยังเป็นกลุ่มธุรกิจบริการที่ทำกำไรได้สูง โดยมีอัตรากำไรเฉลี่ย 11.5% เทียบกับภาพรวมธุรกิจอื่นที่อยู่ราว 6.9%
อย่างไรก็ตาม ปี 2569 อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเติบโตที่เริ่ม ‘ชะลอตัว’ ลงอย่างเห็นได้ชัด
กลุ่มโทรคมนาคมเริ่มเห็นสัญญาณอิ่มตัวจากฝั่งผู้ใช้งาน รายได้ยังพึ่งพาบริการหลักไม่กี่ประเภท ได้แก่ โทรศัพท์เคลื่อนที่ และอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ซึ่งรวมกันมากกว่า 83% ของรายได้ทั้งหมด ขณะที่จำนวนผู้ใช้ใหม่แทบไม่เพิ่มขึ้นแล้ว อัตราการครอบครองหมายเลขโทรศัพท์มือถือของไทยอยู่ที่ 161% ของจำนวนประชากร สูงกว่าค่าเฉลี่ยเอเชียแปซิฟิกที่ 112% สะท้อนว่าคนหนึ่งคนมีมากกว่าหนึ่งซิมเป็นเรื่องปกติ
ในระยะยาว โครงสร้างประชากรก็ไม่เอื้อ เด็กอายุ 10 ปี ซึ่งเป็นวัยเริ่มต้นใช้โทรศัพท์ตามเกณฑ์ของ ‘องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา’ (OECD) ลดลงจาก 8.27 แสนคนในปี 2565 เหลือ 7.29 แสนคนในปี 2568 และคาดว่าจะเหลือเพียง 4.03 แสนคนในอีก 10 ปีข้างหน้า ซึ่งหมายความว่า ฐานลูกค้าใหม่จะเล็กลงเรื่อยๆ
ฝั่งอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงก็ชะลอตัวเช่นกัน อัตราการเติบโตลดลงจากเฉลี่ย 19.4% ต่อปีในช่วง 2558-2560 เหลือเพียง 2.8% ต่อปีในช่วง 2566-2568 แม้การควบรวมกิจการของผู้ให้บริการรายใหญ่ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ช่วยลดการแข่งขันด้านราคา และดัน ‘อัตราค่าบริการเฉลี่ยต่อรายถ่วงน้ำหนัก’ (ARPU) ให้เพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 5.5% สำหรับบรอดแบนด์ และ 2.99% สำหรับมือถือ
แต่ภาพที่ดูแข็งแรงนี้อาจไม่ยั่งยืน การเติบโตในปี 2569 ถูกประเมินว่าจะขยายตัวได้เพียง 1.9% แตะ 6.3 แสนล้านบาทเท่านั้น โดยแรงหนุนหลักมาจากการปรับราคา ไม่ใช่จำนวนลูกค้าที่เพิ่มขึ้น
ด้านธุรกิจสื่อและการกระจายภาพและเสียง เผชิญแรงกดดันจากการเปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างต่อเนื่อง โมเดลการรับชมแบบตามผังรายการที่เคยสร้างรายได้ 31% ของกลุ่มในปี 2560 ไม่ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่อีกต่อไป รายได้ปี 2567 ลดลงกว่า 32% เทียบกับปี 2560
ในทางกลับกัน บริการออนไลน์แบบแพลตฟอร์มและออนดีมานด์ที่ขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึมเติบโตขึ้น 73% และมีสัดส่วนรายได้เพิ่มเป็น 13.3% จากเดิม 6.6% แม้ปี 2569 รายได้จากการเผยแพร่ทางโทรทัศน์จะลดลงอีก 5.2% แต่แรงส่งจากช่องทางออนไลน์และธุรกิจบริการอื่นยังช่วยให้ภาพรวมกลุ่มสื่อเติบโตได้เล็กน้อยราว 0.7% มูลค่าประมาณ 2.08 แสนล้านบาท
ส่วนธุรกิจบริการด้านคอมพิวเตอร์ ซึ่งเคยเติบโตแรงจากกระแส Digital Disruption รายได้ปี 2567 สูงกว่าปี 2560 ถึง 140.6% เติบโตเฉลี่ย 7 ปีที่ 13.4% กำลังเริ่มเห็นการชะลอในระยะถัดไป สะท้อนว่าแรงส่งจากยุค Digital Disruption เริ่มไม่หวือหวาเหมือนเดิม
เมื่อภาพย่อยแต่ละกลุ่มเริ่มชะลอ ภาพรวมทั้งอุตสาหกรรมจึงสะท้อนชัดขึ้น ‘ttb analytics’ ประเมินว่า ธุรกิจไอทีและโทรคมนาคมปี 2569 จะเติบโตเพียง 3.45% มูลค่ารวม 1.29 ล้านล้านบาท ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในอดีตอย่างชัดเจน
จุดที่น่าสนใจคือ ตลาดไม่ได้หดตัวเพราะความต้องการหายไป แต่เพราะผู้เล่นยังสร้างของใหม่ได้ไม่ทัน ทั้งด้านฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ ไปจนถึงทักษะคนทำงาน หากไม่สามารถสร้างบริการหรือโซลูชันใหม่บนฐานลูกค้าเดิมได้ ตลาดก็จะโตได้แค่จากการปรับราคา
โจทย์ของไทยจึงไม่ใช่แค่ประคองอุตสาหกรรมเดิม แต่ต้องเร่งยกระดับสู่ ‘S-Curve’ และ ‘New S-Curve’ อย่างสมาร์ทอิเล็กทรอนิกส์ หุ่นยนต์อัจฉริยะ และอุตสาหกรรมดิจิทัล เพื่อสร้างทั้งดีมานด์ใหม่ และขยายศักยภาพตลาด
และท้ายที่สุด ถ้าจะสร้างรอบการเติบโตใหม่ ไทยต้องเร่งยกระดับทักษะคนทำงานด้านไอทีและโทรคมนาคม เพราะนี่คือโจทย์ที่เลี่ยงไม่ได้ หากไทยต้องการเปลี่ยนจากตลาดที่เริ่มอิ่มตัว ไปสู่ตลาดที่สร้างการเติบโตระลอกใหม่ได้จริงๆ
- อีกหน่อย ‘คนไทยวัยแรงงาน’ จะเหลือแค่ ‘ครึ่งนึง’ ของประชากร นอกนั้นเป็นคนแก่ เพราะเด็กเกิดใหม่น้อยลงๆ
- ‘เด็กเกิดน้อย’ ทำนักเรียนลดเกือบ 1 ล้าน โรงเรียนปิดไปแล้ว 2,000 แห่งใน 10 ปี ยิ่งโรงเรียนเล็กยิ่งกระทบหนัก คุณภาพการศึกษาลด เด็กหลุดจากระบบ
- ความจริงปี 2026 โลกเลิกสนใจไทย เพราะล้าสมัย-เกิดใหม่ต่ำ-หนี้ซ้ำเติม
ที่มา: ttb analytics
ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา